Σταύρος Μελισσινός, Ο ποιητής με την αποβιώσασα σύζυγό του, Σοφία.

Ο Σταύρος Μελισσινός, δεύτερης γενιάς υποδηματοποιός, κι επίσης ποιητής, ονειρευόταν να γίνει σκηνοθέτης κινηματογράφου και τηλεόρασης, αλλά οι φιλοδοξίες του αυτές έσβησαν με τον πρόωρο θάνατο του πατέρα του το 1954.

Από την πλευρά της μητέρας του είναι απόγονος του ονομαστού πολεμιστή του 1821, του  στρατηγού Δήμου Τσέλιου (Φερεντίνου). Ο Δήμο-Τσέλιος ήταν Μεσολογγίτης και συναγωνιστής του λόρδου Βύρωνα, του βρετανού ποιητή, που πέθανε για την απελευθέρωση της Ελλάδας, στο Μεσολόγγι, στις 19 Απριλίου του 1824.

Μετά το γυμνάσιο, ο Σταύρος Μελισσινός, υπηρέτησε το στρατιωτικό του σαν έφεδρος ανθυπολοχαγός. Στον στρατό έγραψε τα πρώτα του ποιήματα, τα οποία έστελνε στην

μελλοντική του σύζυγο, την Σοφία Απέσσου. Γύρω στο 1954, άφησε τον στρατό κι άρχισε σπουδές Ραδιοτηλεόρασης και κινηματογράφου στην Σχολή Σταυράκου, στην Αθήνα.

Αλλά όπως προαναφέρθηκε, εγκατέλειψε τα σχέδιά του, μετά τον θάνατο του πατέρα του.

Ο Σταύρος Μελισσινός αναβίωσε τα Αρχαιοελληνικά Σανδάλια την δεκαετία του 50, όταν Αγγλίδα χορογράφος τον προσέγγισε ζητώντας του να της φτιάξει αρχαιοελληνικά σανδάλια για την χορευτική της ομάδα.

Στην αρχή αρνήθηκε, αλλά η Σοφία, η σύζυγός του, του θύμισε το πολιτικό και οικονομικό χάος της μεταπολεμικής Ελλάδας κι επειδή ήταν δύσκολο να ζεις με ποίηση, τελικά δέχθηκε. Έφτιαξε έξι  ζεύγη για την κυρία από την Αγγλία και κάποια άλλα για την βιτρίνα του μαγαζιού. Κι αυτό ήταν, τα υπόλοιπα είναι ιστορία. Οι πρώτοι μεταπολεμικοί Αμερικανοί τουρίστες, και ιδιαίτερα τα κορίτσια και οι σύζυγοι των Αμερικανών στρατιωτικών που στελέχωναν τις αμερικάνικες βάσεις στην Ελλάδα, τα λάτρεψαν κι άρχισαν να τα αγοράζουν σαν σοκολάτες. Τα κορίτσια αυτά και οι διεθνείς διασημότητες που άρχισαν να συρρέουν διέδωσαν την τρέλα του αρχαιοελληνικού σανδαλιού που εισήγαγε ο Σταύρος Μελισσινός σε όλον τον κόσμο.

Τις δόξες πάρε, τις τιμές του μάταιου τούτου κόσμου

Τα γρανιτένια ανάκτορα κι εμέ μονάχα δωσ’ μου

Της θλίψης το χαμόγελο το δάκρυο της χαράς

Και θα ‘χω χτίσει για να ζώ χίλια παλάτια εντός μου.

 

Σταύρος Μελισσινός -Αθηναϊκά Ρουμπαγιάτ

 


ΜΕΛΙΣΣΙΝΟΣ: “ΈΝΑΣ ΜΙΚΡΟΣ ΜΥΘΟΣ ΣΤΗ ΠΟΛΗ ΤΩΝ ΜΥΘΩΝ ”

Από τον Τζέισον Σκούνοβερ

1978 – CANADA HERALD TRIBUNE

ΑΘΗΝΑ- Δεν συμβαίνει συχνά ένα άτομο να γίνεται τουριστικό αξιοθέατο, αλλά αυτή είναι η περίπτωση του Σανδαλοποιού Ποιητή Της Αθήνας, που βρίσκεται δίπλα στο παζάρι (του Μοναστηρακίου).  Όταν λες ότι ο Σταύρος Μελισσινός, είναι ένας μικρός μύθος δεν είσαι μακριά από την αλήθεια.

 

Ο Σταύρος Μελισσινός στο εργαστήρι του, τέλος 50 αρχές 60

Εκτός από διεθνώς αναγνωρισμένος ποιητής, λόγω της προσωπικής του αξίας, είναι και σανδαλοποιός διασημοτήτων όπως η Σοφία Λόρεν, που φόρεσε τα σανδάλια του την εποχή του γυρίσματος της ταινίας Boy on a Dolphin” στην Ελλάδα (τόσο παλιά που κανένας δεν θέλει να θυμάται) κι επίσης, οι Μπιτλς, ο Ρούντολφ Νουρέγιεφ, η Μαραγκό Φοντέιν, η Τζάκι Ωνάση, ο Άντονι Κουίν (Ζορμπάς, ο Έλλην Μεγιστάνας), ο Τζορτζ Πέπαρντ, η Ούρσουλα Άντρες ο Τζόζεφ Κόττεν και ο Γκάρι Κούπερ. Με τέτοιο πελατολόγιο πρέπει να κάνει καλά την δουλειά του.

 

Το μικρό και γραφικό εργαστήρι του Μελισσινού βρίσκεται στην σκιά της Ακρόπολης, δίπλα στην Πλατεία Μοναστηρακίου. Εκεί βλέπεις πολύχρωμες εμπορικές εγκαταστάσεις, φύρδην μίγδην εμπορεύματα σε εκθεσιακούς πάγκους και καρότσια που μαζί με τα μαγαζάκια συναποτελούν το παζάρι της Αθήνας, όπου τουριστικά εμπορεύματα, όπως σφυρήλατα μπρούτζινα βάζα και δίσκοι μαζί με απομιμήσεις αγαλματίδιων της Αθηνάς και καρτ-ποστάλ ανταλλάσσονται ή πωλούνται. Σε ένα μέρος όπου η δραχμή δεν είναι αυτό που ήταν, κι όπου ισχύει το: «Φοβού τους Δαναούς και δώρα φέροντας» ο Μελισσινός ξεχωρίζει σαν ένας ήπιων τόνων έμπορος και τεχνίτης που προσφέρει, σε λογική τιμή, ένα ποιοτικό προϊόν που το έχει κατασκευάσει ο ίδιος, με την τίμια δουλειά του.

 

Ο Δήμος Τσέλιος αγωνιστής το 21, προ-προ πάππους του Σταύρου Μελισσινού από την πλευρά της μητέρας του.

Since he begun writing poetry in 1953 Melissinos has published 10 books of poetry, many of which have been translated abroad. His works are in the Harvard and Oxford University Libraries. He has been the subject of attention on the B.B.C., the three American networks and, recently. In conjunction with a visit by Miss Canada, on our own CTV As well he has written a number of plays and has translated the works of many literary greats into Greek. “Greek is richer than other languages and often the translations are better”, he says.
His best known work, the 1959 Melissinos Rubayat, of which all 127 stanzas celebrate something close to the lips of many Greeks –wine- is on the curriculum of a number of major American universities. He even applies his early army days study in radio repair to his art.
“There is a similarity between mathematics and poetry. They’re close”

Ο Σταύρος Μελισσινός και η σύζυγός του Σοφία σε ευτυχισμένες στιγμές στη δεκαετία του 1970

Στον αριθμό 89 της Οδού Πανδρόσου, ενός στενού δρόμου, με στενά μαγαζάκια, που στηρίζονται στους τουρίστες που προσελκύονται από τον ελληνικό τρόπο ζωής, ανάμεσα στα σανδάλια και την μυρωδιά του δέρματος, βρίσκεται ο πιο γνωστός ποιητής, θεατρικός συγγραφέας και λογοτεχνικός μεταφραστής της σύγχρονης Ελλάδας που ασκεί την τέχνη του, χωρίς θόρυβο.
Το αντικείμενο όλης της προσοχής είναι ένας μεσήλικας με μαλλιά που έχουν αρχίσει να αραιώνουν, και με μέση που έχει αρχίσει να φαρδαίνει, αλλά και με τα καθαρά μάτια ενός παιδιού κι ένα πρόσωπο λείο όσο το δέρμα το οποίο επεξεργάζονται τα χέρια του.

Από τότε που άρχισε να γραφεί ποίηση το 1953, ο Μελισσινός έχει εκδώσει 10 βιβλία ποίησης, πολλά από αυτά έχουν μεταφραστεί στο εξωτερικό. Τα έργα του βρίσκονται στις  βιβλιοθήκες του Harvard και του Oxford University. Έχει παρουσιαστεί στο B.B.C., και σε τρία αμερικανικά τηλεοπτικά δίκτια και, τελευταία σε συνδυασμό με την επίσκεψη της Miss Canada, στο δικό μας CTV επίσης. Έχει γράψει αρκετά θεατρικά κι έχει μεταφράσει στα ελληνικά, έργα μεγάλων λογοτεχνών. «Τα ελληνικά είναι πλουσιότερα από τις άλλες γλώσσες και συχνά οι μεταφράσεις είναι καλλίτερες», λέει.
η πιο γνωστή δουλειά του, τα Rubayat, του 1959, των οποίων όλα τα 127 τετράστιχα

Η Σοφία Μελισσινού σύζυγος του Σταύρου στα 40 της.

δοξάζουν κάτι που βρίσκεται στα χείλη πολλών Ελλήνων –το κρασί- είναι θέμα μελέτης σε πολλά αμερικανικά πανεπιστήμια. Εφαρμόζει και τις σπουδές του στην ραδιοηλεκτρολογία στην τέχνη του. “Υπάρχει σχέση ανάμεσα σε μαθηματικά και ποίηση. Είναι συναφή”

Ο Σταύρος Μελισσινός στο Σανδαλοποιείο του

Η ποίησή του είναι λυρική, τείνει προς τον ρομαντισμό του Omar Khayyam και είναι απλή και φιλοσοφική.
Έφτασε στο σημείο όπου ένα από τα έργα του, το θεατρικό “Ζώνη Αγνότητας”, απαγορεύτηκε στην Ελλάδα για πολιτικούς λόγους – γεγονός που τον κάνει περήφανο.

Γιατί ένας τόσο διάσημος άνδρας συνεχίζει να δουλεύει σε μια συνηθισμένη δουλειά;
“Ένας συγγραφέας που δεν κάνει τίποτε άλλο από το να γραφεί”, απαντά “Είναι σαν το Φεγγάρι, που αντανακλά φως δανεισμένο από τον Ήλιο. Ο συγγραφέας χρειάζεται εμπειρίες από πρώτο χέρι, που τις αποκτά εργαζόμενος σε κάποιον άλλο τομέα. Διαφορετικά επαναλαμβάνει ό,τι διαβάζει σε βιβλία άλλων».

Τέλος πάντων, που αλλού θα βρείτε σανδάλια φτιαγμένα σα ποίημα που σε κάνουν να νιώθεις σαν Απόλλωνας;

Πως άρχισε;

“Άρχισα να γράφω ποίηση στον στρατό. Ένας φίλος προσπαθούσε να γράψει ποίημα στο κορίτσι του αλλά είχε πρόβλημα και ήρθε σε εμένα. Ήταν πολύ κακό”, γελά. “Του έγραψα ένα και το έδειξε στους φίλους του. Τους άρεσε και ήρθαν και αυτοί για να τους γράψω. Όλοι πίστευαν  ότι ήμουν πολύ καλός κι έτσι  συνέχισα. Τα περισσότερα ήταν ερωτικά ποιήματα”.
Τα σχέδια των σανδαλίων του, σαν την ποίησή του, που συχνά είναι εμπνευσμένη από την ελληνική μυθολογία και ποίηση, βασίζονται στα υποδήματα ατόμων επιφανών όπως ο Πλάτων, ο Περικλής και η Ελένη, με λίγες μετατροπές από τον Μελισσινό.
«Ο πατέρας μου όταν άνοιξε το μαγαζί το 1920,  πουλούσε σανδάλια με λαστιχένιες σόλες, το ίδιο κι εγώ όταν ανέλαβα το 1954. Κάποια μέρα μια κυρία έφερε ένα ωραίο ζευγάρι, όπως αυτό, και ρώτησε ‘Μπορείς να μου φτιάξεις άλλο ένα;’ Για εξάσκηση έκανα δυο και το δεύτερο το κρέμασα στην πόρτα. Πουλήθηκε σε μισή ώρα. Πήρα το μήνυμα», γελά.
«Έκανα δυο, τέσσερα, έξι, οχτώ. Όλα πουλήθηκαν γρήγορα. Κι έτσι άρχισα να φτιάχνω μόνον αυτόν τον τύπο σανδαλιού και ύστερα άλλοι σανδαλοποιοί άνοιξαν δίπλα μου κι άρχισαν να αντιγράφουν τα σανδάλια μου. Κι αυτοί πήραν το μήνυμα» και γελά συνέχεια με αυτό το χαμηλό κι ευτυχισμένο γέλιο ξανά.

Μιλά για την πρώτη από τις πολλές επισκέψεις των Μπιτλς. Ήταν το 1968. «Έρχεται πρώτος ο διανοούμενος της παρέας ο … Lennon. Μου λέει ότι διάβασε κάπου τα έργα μου. Ύστερα μπαίνουν όλοι σαν τους επτά νάνους» ξεκαρδίζεται, καθώς μιμείται την είσοδό τους στο  κατάστημά του.

Είχαν σωματοφύλακες, αλλά κλείσαμε τις πόρτες γιατί οι θαυμαστές θα γκρέμιζαν τα πάντα. Αγοράσαν όλοι τους πολλά ζευγάρια.

«Τα παιδιά μου με ρωτήσαν αργότερα γιατί δεν πήρα τα αυτόγραφά τους. Είπα: Αυτοί θα έπρεπε να ζητήσουν το δικό μου! Θα υπάρχω κι όταν οι Μπιτλς θα έχουν ξεχαστεί!» γελά και πάλι.

Οι συλλογές ποιημάτων, σε αντίθεση με τα σανδάλια δεν εκτίθενται. Αλλά παρόλα αυτά πωλούνται. Απλώς ρωτάς κι ένα βιβλίο εμφανίζεται και είναι και πολύ πρόθυμος να σας το υπογράψει.

Οι τουρίστες κατά διαστήματα επιστρέφουν για να πάρουν φρέσκα σανδάλια. διατίθενται περίπου 32 σχέδια. Επίσης έρχονται και για μια απλή επίσκεψη. Για κάποιους είναι ένα είδος προσκυνήματος – γιατί  το μαγαζί του Σταύρου Μελισσινού, Του Ποιητή Σανδαλοποιού είναι μια από αυτές τι ευχάριστες ανακαλύψεις. Ακόμα κι ένας τουρίστας που τα έχει δει όλα θα συμφωνούσε.

I’m not just Cretan, Spartan, Athenian, Macedonian
All Greek, the whole of Greece in my chest I have enclosed
And whoever the Greeks divide ’tis my ancestral duty 
To strike them back with the lance of Eternal truth

I’m European; I’m Asian; I’m African
American; Australian; Oceanian, son of the Pole
I’m all the people sheltered under the same sky
A child of Heaven and Earth: Man, the measure of all things

And finally, Christian or Jew, Brahmin or Buddist
Muslim or you who owe allegiance only to your own meditation
Just think the everpure butterfly of instinct
That flies in time and space in gardens without boundries
Stavros
Melissinos